Kinh doanh bền vững là khái niệm tôi chỉ thực sự hiểu khi bắt đầu nghi ngờ cách mình đang “làm kinh doanh”. Trước đó, tôi đã có một thời gian rất dài tin rằng mình đang đi đúng hướng, chỉ vì tôi luôn bận rộn.
Ngày nào cũng có việc.
Việc này nối tiếp việc kia.
Điện thoại luôn có tin nhắn.
Đầu óc lúc nào cũng phải nghĩ.
Tối đến, tôi mệt rã rời nhưng yên tâm. Vì ít nhất, tôi đã không lãng phí một ngày.
Khi bận rộn bị nhầm lẫn với kinh doanh bền vững
Tôi có sản phẩm.
Có khách hàng.
Có dòng tiền ra vào.
Mọi thứ đều “thật”. Không mơ hồ. Không viển vông. Tôi tự nhủ nếu có mệt thì đó chỉ là giai đoạn. Nếu có căng thì ai làm chủ cũng vậy.
Tôi quen với việc:
- Có mặt ở hầu hết các quyết định quan trọng
- Giải quyết sự cố phát sinh
- Là người chịu trách nhiệm cuối cùng
Lúc đó, tôi gọi đó là trách nhiệm.
Sau này nhìn lại, tôi mới thấy mình đang nhầm lẫn giữa trách nhiệm và sự lệ thuộc.
Gặp Phạm Thành Long và một câu hỏi làm lộ nền móng kinh doanh
Tôi gặp Phạm Thành Long trong tâm thế “đi học thêm”. Không khủng hoảng. Không bế tắc. Chỉ là muốn nâng cấp bản thân.
Nhưng thầy không dạy tôi kỹ năng mới ngay từ đầu.
Không công thức.
Không chiến thuật.
Không mô hình sẵn để áp vào.
Thầy hỏi tôi một câu rất ngắn:
“Nếu em dừng lại một thời gian, tiền có tiếp tục về không?”
Tôi im lặng.
Không phải vì không hiểu.
Mà vì tôi biết rất rõ câu trả lời.
Doanh thu có nhưng thiếu hệ thống kinh doanh bền vững
Câu hỏi đó làm lộ ra một sự thật tôi đã sống chung rất lâu mà không gọi tên.
Thứ tôi đang làm phụ thuộc quá nhiều vào sự có mặt của tôi.
- Tôi khỏe, mọi thứ chạy
- Tôi mệt, mọi thứ chậm
- Tôi có chuyện riêng, công việc bị ảnh hưởng ngay
Qua thời gian học hỏi, tôi dần hiểu rằng mình có doanh thu nhưng chưa có hệ thống kinh doanh bền vững.
Tôi có khách hàng, nhưng không có dòng khách ổn định.
Tôi có đội nhóm, nhưng quyết định vẫn dồn về một điểm.
Tôi tưởng mình đang điều hành, nhưng thực chất tôi đang gánh.
Kinh doanh bền vững là một hệ thống sống
Một góc nhìn khiến tôi suy nghĩ rất nhiều là cách thầy nói về mô hình kinh doanh như một hệ thống sống.
Một hệ thống đúng:
- Có thể vận hành khi người chủ không có mặt
- Không phụ thuộc vào cảm hứng hay sức cá nhân
- Có biên độ an toàn đã được tính trước
Một mô hình đủ tốt không cần người chủ phải liên tục gồng lên để giữ.
Mệt mỏi không đến từ việc làm nhiều, mà từ cách xây sai
Những lúc tôi mệt nhất không phải khi doanh thu giảm.
Mà là khi:
- Tôi không thể rời đi
- Tôi không dám nghỉ
- Trong đầu luôn có danh sách việc chưa xong
Trước đây, tôi nghĩ mình thiếu kỷ luật.
Giờ tôi hiểu vấn đề nằm ở nền móng kinh doanh chưa đủ vững.
Mở rộng sai thời điểm làm áp lực phóng to
Tôi từng tin rằng làm lớn hơn sẽ nhẹ hơn.
Nhưng khi nền móng chưa vững, mỗi bước mở rộng chỉ làm vấn đề phóng to.
Thêm người.
Thêm việc.
Thêm áp lực.
Không phải vì tôi không đủ giỏi, mà vì tôi đang mang trên vai một cấu trúc chưa hoàn chỉnh.
Thay đổi cách đặt câu hỏi để đi tới kinh doanh bền vững
Điều quan trọng nhất tôi nhận được không phải một mô hình để sao chép, mà là cách đặt câu hỏi mới:
- Việc này giúp hệ thống tốt hơn hay chỉ khiến tôi bận hơn?
- Nó tạo giá trị dài hạn hay chỉ giải quyết nỗi lo trước mắt?
- Nếu tôi rút ra, chuyện gì sẽ xảy ra?
Từ đó, tôi bắt đầu cảnh giác với sự bận rộn, thay vì tự hào về nó.
Kinh doanh bền vững là không cần phải gồng lên nữa
Tôi không nghĩ cuộc gặp đó khiến tôi giỏi hơn ngay lập tức.
Nhưng nó khiến tôi tỉnh hơn.
Tôi thôi nhầm lẫn giữa:
- Cố gắng rất nhiều
- Và đi đúng hướng
Với tôi, kinh doanh bền vững không phải là gồng lên lâu hơn.
Mà là xây đủ vững để không cần phải gồng nữa.